Spor ve Ağız Sağlığı Arasındaki İlişki

Ağız sağlığı ve genel sağlık arasındaki çift yönlü ilişki, akademik dünyada uzun süredir kabul edilmektedir. Sağlıklı bir ağız, sağlıklı bir vücudu destekleyebilir ve ağız sağlığı, sporcuların ellerinden gelenin en iyisini yapmalarına yardımcı olan önemli bir faktördür. Aksine, kötü ağız sağlığı genel sağlığı etkiler ve atletik performansa zarar verebilir.

Ayrıca sporcular ve spor yapmayı sevenlerin, spor yapmayan kişilere göre dişlerinin çürüme ihtimali %55’ekadar yükselebilmektedir.

Peki spor yapmak ile ağız sağlığı arasındaki bu ilişki neden kaynaklanmaktadır?

• Yüksek düzeyde dehidrasyon (sıvı kaybı), stres, terleme ve ağızdan nefes alma nedeniyle ağız kuruluğu olası, diş çürüklerine ve dişeti hastalığına yol açar.
• Performansı arttıracak sporcu içeçeklerinin tüketilmesi diş dokularına zarar verir, dişlerde erozyon (aşınma) ve çürük oluşturur ve diş eti hastalıkları meydana gelir.
• Klorlu havuzlardaki asidik ortam nedeniyle yüzücülerde diş erozyonu görülür.
• Özellikle yarışma, maç sırasında diş sıkılması, dişlerde çatlaklara ve kırıklara neden olur.

Profesyonel ve amatör sporcuların ağız hijyenini sağlaması, diş hekimi kontrolüne gitmeleri yukarıda sıralanan problemlerin oluşumunu önleyecektir.

Dişeti hastalığı ve diş çürükleri, sporcuların belirli beslenme ilkelerine uyması gereken sağlıklı yaşam tarzı alışkanlıklarını etkileyebilir. Diş erozyonu nedeniyle hassasiyet olduğunda veya diş eti hastalığı varsa sert, lif açısından zengin yiyecekleri çiğnemek zorlaşabilir.

Dişeti apsesi, iltihaplı bir diş veya yirmi yaş dişinin çıkmaya çalışması gibi beklenmedik bir şekilde ortaya çıkan acil durumlar ağrı nedeniyle performansın düşmesine veya hatta rekabetten çekilmeye neden olabilir.

Kusurlu diş oklüzyonu, üst ve alt çenedeki dişlerin birbirine tam olarak oturmadığı, spor performansıyla bağlantılı başka bir ağız sağlığı sorunudur. Bu, duruşu ve yürüyüşü olumsuz etkileyerek yaralanma riskini artırır.

Özellikle farkların son derece küçük olduğu spor ortamında, en küçük dezavantajlar kazanma veya kaybetme konusunda büyük fark yaratabilir.

Sporcular için ağız sağlığını düzenli tıbbi kontrollerinin bir parçası olarak görülmesi de aynı derecede önemlidir ve yılda en az iki kez sağlık kontrolünden geçmeleri gerekir. Böylece sporcuların diş sorunları önlenir.

Fakat Spor Yapmak İltihaba Bağlı Diş Eti Hastalığı Oluşma Riskini Azaltıyor

Düzenli olarak yapılan fiziksel aktiviteler (her gün yürüyüş yapmak gibi) ile diyabet, kalp, hipertansiyon, obezite ve akciğer hastalıklarının daha kolay kontrol altına alındığı bilinmektedir.

Fiziksel aktivite ile başta iltihabi durumlar olmak üzere sistemik hastalıklar arasındaki spesifik etkileşim hala net olarak anlaşılamamıştır.

Ancak orta düzeydeki bir fiziksel aktivite C-reaktif protein (CRP) gibi sistemik iltihabi reaksiyonların seviyesini düşürebilir. CRP vücuttaki iltihabın varlığını ve iltihabın derecesini ölçen bir belirteçtir. CRP yüksekliğinin bazı hastalıkların habercisi olduğu gibi bazı hastalıklara da sebebiyet verdiği bilinmektedir. Ayrıca CRP sadece bir iltihap belirteci olmakla kalmaz, aynı zamanda altta yatan herhangi bir iltihabı da kötüleştirir. Bu iltihabi durumlardan biri de diş eti hastalıklarıdır.

Fiziksel aktivite yapan ve sağlıklı beslenen kişilerde diş eti hastalığı riskinin azaldığı çalışmalarla gösterilmiştir. Normal kilolu, fiziksel aktivite yapan ve beslenmesi sağlıklı olanlarda diş eti hastalığı gelişme riskinin % 40 az olduğu bulunmuştur.

Dünya Sağlık Örgütü, haftada 150 dakikalık bir fiziksel aktivite yapanlarda diş eti hastalığı gibi yaşam tarzıyla ilişkili hastalıkların daha az görüldüğünü, dolayısıyla orta düzeyde bir egzersiz yapılmasının önemli olduğunu bildirmektedir.

Sağlıklı bir yaşam için dişlerinizi fırçalayın, diş aralarını temizleyin, sağlıklı beslenin ve Spor yapmayı ihmal etmeyin.

Bakırköy

Prof. Dr. Ülkü NOYAN